{"id":30,"date":"2026-01-08T13:45:46","date_gmt":"2026-01-08T13:45:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.doelofmiddel.nl\/?page_id=30"},"modified":"2026-01-08T13:45:46","modified_gmt":"2026-01-08T13:45:46","slug":"genai","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.doelofmiddel.nl\/?page_id=30","title":{"rendered":"GenAI"},"content":{"rendered":"
\n \n
\n

Generatieve AI<\/h2>\n

Ethical Readiness Check<\/p>\n <\/div>\n \n \n

\n
\n

Bedrijfswaarden<\/h3>\n <\/div>\n \n \n \n \n \n \n \n
<\/th>\n 1 - Onethisch<\/th>\n 2 - Onverschillig<\/th>\n 3 - Goedbedoeld<\/th>\n 4 - Te goeder trouw<\/th>\n 5 - Filantropisch<\/th>\n <\/tr>\n <\/thead>\n
\n
Worden nieuwe projecten vooraf getoetst op ethische risico\u2019s?<\/div>\n
Kijken we bij de start van ieder project naar de impact op mensen en maatschappij?<\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Ethische controles worden overgeslagen en risico's worden niet serieus genomen. Als een regel of ethische vraag een project vertraagt, zoeken we een manier om eromheen te werken. Snelheid gaat voor. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Nee, dit is geen vast onderdeel. \r\nBij de start kijken we vooral naar het budget, de techniek en de planning. Ethische risico's worden niet standaard besproken. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Het hangt toevallig van de projectleider of het team af of er op gelet wordt. Er is geen verplichte checklist of procedure voor. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Elk nieuw project wordt verplicht getoetst aan de geldende wetten, richtlijnen en regels. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We doen meer dan verplicht is. We denken vooraf actief na over de impact op de maatschappij en passen het ontwerp daarop aan. <\/div>\n <\/td>\n <\/tr>\n
\n
Draagt het bedrijf bij aan een betere wereld?<\/div>\n
Draait het bedrijf hoofdzakelijk om winst of streven we ook maatschappelijke of duurzame doelen na?<\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Nee, er wordt niet gekeken naar effecten op mens en milieu. Winst gaat voor, ook als dat schade veroorzaakt. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We zijn niet bezig met maatschappelijke en duurzame doelen. De focus ligt op geld verdienen. Duurzaamheid of maatschappelijk nut is geen gespreksonderwerp. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We doen wel eens iets goeds (zoals een sponsorloop of zonnepanelen), maar dit staat los van onze echte bedrijfsstrategie. Er is geen duidelijk plan. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Ja, we hebben officieel MVO-beleid. We houden rekening met duurzaamheid en maatschappij omdat dat in ons jaarplan staat of omdat klanten dat eisen. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Ons bedrijf bestaat specifiek om een maatschappelijk probleem op te lossen. Winst is nodig, maar het maatschappelijke doel staat op 1. <\/div>\n <\/td>\n <\/tr>\n <\/tbody>\n <\/table>\n <\/div>\n
\n
\n

Doel en toepassing van gebruik Generatieve AI<\/h3>\n <\/div>\n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n
<\/th>\n 1 - Onethisch<\/th>\n 2 - Onverschillig<\/th>\n 3 - Goedbedoeld<\/th>\n 4 - Te goeder trouw<\/th>\n 5 - Filantropisch<\/th>\n <\/tr>\n <\/thead>\n
\n
Is de inzet van Generatieve AI (of deze Generatieve AI toepassing) ethisch verantwoord?<\/div>\n
Draagt he toepassen van Generatieve AI bij aan iets goeds, of kan het schade doen?<\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We weten dat deze toepassing negatieve kanten heeft (zoals manipulatie, discriminatie, slecht voor milieu of privacy), maar winst of effici\u00ebntie gaat voor. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Het maakt niet uit of de toepassing van Generatieve AI \u2018goed' of 'slecht' is voor de wereld, als het maar geld oplevert. We denken niet na over de morele gevolgen. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n De toepassing van Generatieve AI heeft geen 'slecht' doel, maar we zijn ook niet bezig met het \u2018verbeteren van de wereld\u2019. We gebruiken het gewoon omdat het handig is voor het bedrijf. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n De toepassing van Generatieve AI heeft geen 'slecht' doel, maar we zijn ook niet bezig met het \u2018verbeteren van de wereld\u2019. We gebruiken het gewoon omdat het handig is voor het bedrijf. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We hebben alle betrokkenen actief laten meepraten over het ontwerp. We voeren de AI pas in als er een oplossing is waar iedereen zich in kan vinden. <\/div>\n <\/td>\n <\/tr>\n
\n
Wordt er geluisterd naar iedereen die ermee te maken heeft?<\/div>\n
Hoe gaan we om met verschillende belangen van alle betrokkenen (klanten, medewerkers, omgeving etc.)?<\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We weten dat deze oplossing nadelen heeft voor sommige betrokkenen, maar we doen het toch. We nemen de schade voor anderen "op de koop toe". <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We zijn ons niet bewust van de impact op betrokkenen. We weten niet of deze oplossing nadelen heeft voor sommige groepen, omdat dit niet is onderzocht. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We gaan er eigenlijk van uit dat er geen problemen zijn. We hebben het niet echt onderzocht, maar denken dat iedereen wel tevreden zal zijn. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We hebben serieus gekeken naar de belangen van alle betrokkenen. We hebben geprobeerd een eerlijke balans te vinden. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Er wordt actief gestreefd naar inspraak van verschillende belanghebbenden om tot overeenstemming over waarden te komen. <\/div>\n <\/td>\n <\/tr>\n
\n
Zijn er (heimelijke) bijbedoelingen (heimelijk)?<\/div>\n
Zijn we eerlijk over waarom we Generatieve AI voor deze toepassing gebruiken? (Is er een verborgen agenda of 'addertje onder het gras'?)<\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Er zijn bijbedoelingen. Deze bijbedoelingen worden verborgen gehouden. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We hebben niet nagedacht over bijbedoelingen. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Het is niet helemaal helder. Het hoofddoel is goed, maar de data wordt ook gebruikt voor andere dingen (bijv. het trainen van AI) . <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Nee, er zijn geen bijbedoelingen. Het doel is glashelder en we zijn volledig open over wat we doen en waarom. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We controleren actief of het doel niet verandert. We hebben harde garanties ingebouwd zodat de AI nooit voor iets anders gebruikt kan worden dan afgesproken. <\/div>\n <\/td>\n <\/tr>\n
\n
Is de toepassing van Generatieve AI de juiste oplossing voor dit probleem?<\/div>\n
Past het middel bij het doel?<\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Ondanks duidelijke tekortkomingen gebruiken we de Generatieve AI toepassing, ook al is duidelijk dat het doel er niet mee wordt bereikt. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We nemen aan dat dit de juiste oplossing is, maar hebben niet onderzocht of dat echt zo is. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We weten nog niet zeker of het goed werkt, maar we testen dit en sturen bij waar nodig. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n De toepassing van Generatieve AI werkt goed en doet wat ervan verwacht wordt. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n De toepassing van Generatieve AI werkt zoals het moet en we blijven continu meten en verbeteren. <\/div>\n <\/td>\n <\/tr>\n
\n
Is misbruik van de Generatieve AI oplossing mogelijk?<\/div>\n
Kunnen mensen het gebruiken voor dingen waar het niet voor bedoeld is?<\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We weten dat de toepassing verkeerd gebruikt kan worden, maar we doen niets om dit tegen te houden. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We hebben er niet over nagedacht. We weten eigenlijk niet of het systeem 'gehackt' of misbruikt kan worden. We hopen maar dat iedereen het netjes gebruikt. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We proberen misbruik te voorkomen, maar in de praktijk gebeurt het soms toch. We vertrouwen op de gebruiker. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Er zijn duidelijke afspraken en controles zodat de toepassing alleen voor het juiste doel wordt gebruikt. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Het systeem is zo gebouwd dat misbruik (technisch) onmogelijk is. We hebben filters en blokkades ingebouwd. Je kunt het niet verkeerd gebruiken, zelfs als je het probeert. <\/div>\n <\/td>\n <\/tr>\n <\/tbody>\n <\/table>\n <\/div>\n
\n
\n

Neveneffecten van Generatieve AI toepassing<\/h3>\n <\/div>\n \n \n \n \n \n \n \n \n
<\/th>\n 1 - Onethisch<\/th>\n 2 - Onverschillig<\/th>\n 3 - Goedbedoeld<\/th>\n 4 - Te goeder trouw<\/th>\n 5 - Filantropisch<\/th>\n <\/tr>\n <\/thead>\n
\n
Wat doet de toepassing van Generatieve AI met de mensen?<\/div>\n
Zijn er gevolgen voor werkdruk, banen of zelfstandigheid? Generatieve AI zou kunnen leiden tot meer baanonzekerheid, hogere werkdruk en techno-stress. Mensen zouden AI-adviezen te snel kunnen volgen, waardoor autonomie, kritisch denken en privacy onder druk kunnen komen te staan. Wordt er met deze neveneffecten rekening gehouden?<\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We weten dat dit nadelen heeft voor medewerkers (zoals hogere werkdruk), maar de invoering gaat toch door. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We weten niet wat de gevolgen zijn voor het werk of de banen; dit hebben we niet onderzocht. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We doen ons best om nadelen voor medewerkers te beperken, maar er zijn in de praktijk nog wel zorgen of problemen. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We hebben vooraf goed gekeken naar de gevolgen en maatregelen genomen om problemen te voorkomen. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Er is een sterke ambitie om deze neveneffecten te beheersen en We gebruiken deze toepassing actief om het werk leuker, makkelijker of beter te maken voor iedereen. <\/div>\n <\/td>\n <\/tr>\n
\n
Wat is de impact op de samenleving?<\/div>\n
Generatieve AI zou kunnen zorgen voor meer desinformatie en deepfakes. Daarnaast zou de technologie machtsconcentratie en ongelijkheid tussen groepen en landen kunnen vergroten, terwijl verantwoordelijkheid bij fouten onduidelijk kan blijven. Wordt er met deze neveneffecten rekening gehouden?<\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We weten dat er nadelen zijn voor de maatschappij (bijv. oneerlijke uitkomsten), maar we gebruiken het toch. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We hebben niet onderzocht of deze toepassing gevolgen heeft voor de maatschappij of het milieu. Daar kijken we niet naar. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We proberen schade aan de maatschappij te voorkomen, maar hebben hier nog niet volledig grip op. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We hebben maatregelen genomen om zeker te weten dat we geen schade aanrichten aan de omgeving. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Er is een sterke ambitie om deze neveneffecten op de samenleving te beheersen en positieve effecten en waarden te vergroten. <\/div>\n <\/td>\n <\/tr>\n
\n
Wat is de impact op het milieu?<\/div>\n
Kost dit onnodig veel stroom en apparatuur?\r\nGeneratieve AI zou een sterk stijgend energieverbruik en daarmee hogere CO\u2082-uitstoot kunnen veroorzaken.\r\nBovendien zou de vraag naar hardware kunnen leiden tot meer grondstoffengebruik en elektronisch afval.<\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We weten dat dit systeem veel energie en water kost, maar we nemen dat voor lief. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We hebben geen idee hoeveel stroom of water deze toepassing kost; dat is onbekend. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We proberen het energieverbruik te beperken, maar hebben er nog niet veel grip op. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We hebben maatregelen genomen om de milieuschade (zoals stroomverbruik) zo klein mogelijk te houden. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Er is een sterke ambitie om deze neveneffecten op het milieu te beheersen en positieve effecten en waarden te vergroten. <\/div>\n <\/td>\n <\/tr>\n <\/tbody>\n <\/table>\n <\/div>\n
\n
\n

Beroepsverantwoordelijkheid<\/h3>\n <\/div>\n \n \n \n \n \n \n \n
<\/th>\n 1 - Onethisch<\/th>\n 2 - Onverschillig<\/th>\n 3 - Goedbedoeld<\/th>\n 4 - Te goeder trouw<\/th>\n 5 - Filantropisch<\/th>\n <\/tr>\n <\/thead>\n
\n
Is er ruimte voor professionele kritiek?<\/div>\n
Is er ruimte voor kritiek of een afwijkende mening?<\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Kritiek wordt gezien als lastig of negatief; je kunt beter je mond houden. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Er is geen duidelijke plek of moment om zorgen te uiten; we weten niet wat we ermee moeten. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Kritische meningen worden gewaardeerd en nooit als problematisch gezien. Kritiek leidt niet altijd tot verandering. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Kritiek wordt serieus genomen en we gebruiken het om de toepassing direct te verbeteren. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Tegenspraak wordt actief aangemoedigd. Leidinggevenden vragen: "Wat zien wij over het hoofd?". Fouten of kritiek worden gezien als een kans om beter te worden, niet als falen. <\/div>\n <\/td>\n <\/tr>\n
\n
Vindt er ethische professionalisering plaats?<\/div>\n
Leren we van onze fouten? Hoe gaan we om met dingen die misgaan of beter kunnen?<\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Fouten en ethische dilemma's worden in onze organisatie verzwegen, ontkend of onder het tapijt geveegd. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n Er is in het dagelijks werk geen tijd of aandacht om stil te staan bij ethische vragen of om te leren van gemaakte fouten. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We bespreken fouten of ethische kwesties soms wel als ze voorkomen, maar dit gebeurt toevallig en niet op een vast moment. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We hebben vaste momenten ingepland om projecten te evalueren en passen onze werkwijze direct aan om herhaling van fouten te voorkomen. <\/div>\n <\/td>\n
\n
\n We zijn continu met elkaar in gesprek over hoe we ethisch beter kunnen handelen en gebruiken fouten actief om onze organisatie naar een hoger niveau te tillen. <\/div>\n <\/td>\n <\/tr>\n <\/tbody>\n <\/table>\n <\/div>\n \n
\n

Resultaten<\/h3>\n \n
\n Bedrijfswaarden<\/span>\n
\n
\n
<\/div>\n <\/div>\n - \/ 5<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n Doel en toepassing van gebruik Generatieve AI<\/span>\n
\n
\n
<\/div>\n <\/div>\n - \/ 5<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n Neveneffecten van Generatieve AI toepassing<\/span>\n
\n
\n
<\/div>\n <\/div>\n - \/ 5<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n Beroepsverantwoordelijkheid<\/span>\n
\n
\n
<\/div>\n <\/div>\n - \/ 5<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n Totaalscore<\/span>\n
\n
\n
<\/div>\n <\/div>\n - \/ 5<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n \n